यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 25

महाराष्ट्रातील हजारो शेतकऱ्यांनी आजवर आत्महत्या केल्या आहेत. पण,कधी शेतकऱ्याच्या पत्नीने आत्महत्या केल्याचे तुमच्या ऐकण्यात,वाचण्यात किंवा पाहण्यात आले आहे का? नाही नक्कीच नाही. कारण, स्त्री असतेच अशी. आपल्या कुटुंबाचा, मुलाबाळांचा विचार करणारी. भविष्याचा विचार करणारी. पतीच्या माघारी आपल्या अपूर्ण स्वप्नांना पूर्ण करण्यासाठी धडपडणारी. आपल्या सैनिक पतीला आलेल्या हौतात्म्या नंतर त्याचे देशसेवेचे अपूर्ण राहिलेले स्वप्नं पूर्ण करणाऱ्या, एका वीरपत्नीचा हा प्रेरणादायी प्रवास....

आपल्या शेजारील राष्ट्राकडून वारंवार होणारे शस्त्रसंधी उल्लंघन आणि हल्ले यामुळे आजवर हजारो सैनिक शहीद झाले आहेत. यात साताऱ्याचेही कित्येक सैनिक आहेत, ज्यांनी देशासाठी आपल्या प्राणांची आहुती दिली.

नोव्हेंबर 2015 साताऱ्याचे एक सैनिक शहीद झाले. जे आपल्या कर्तृत्वाने सैन्यात मोठ्या पदावर पोहचले होते. जेंव्हा त्यांचे पार्थिव त्यांच्या घरी आणले गेले. तेंव्हा त्यांच्या वीरपत्नीच्या अश्रूंचा बांध फुटला. तिचा आक्रोश उपस्थितांना पहावेना. या दुःखद प्रसंगातही तिने मोठा निर्धार केला कि, “आपणही सैन्यात भरती व्हायचं आणि पतीचं देशसेवेचं अपूर्ण राहिलेलं स्वप्नं पूर्ण करायचं.”

वय वर्षे 38.

दोन मुलांची आई.

सैन्यात भरती होणे मुश्कीलच.

पण. त्या वीरपत्नीचा इरादा पक्का होता.

कसून तयारी केली.

स्टाफ सिलेक्शनची परीक्षा आणि लष्करातील खडतर प्रशिक्षण पूर्ण करून बेस्ट कॅडेड चं मेडल मिळवून ती एका वर्षातच भारतीय सैन्यात लेफ्टनंट पदावर रुजू झाली. ती वीरपत्नी म्हणजेच शहीद लेफ्टनंट संतोष महाडिक यांची पत्नी लेफ्टनंट स्वाती महाडिक होय.

आपल्या पतीचं स्वप्नं पूर्ण करण्यासाठी झपाटून काम करणाऱ्या, अफाट जिद्द, दृढ निश्चय आणि कठोर मेहनतीच्या बळावरच लेफ्टनंट स्वाती महाडिक यांनी आपले स्वप्नं प्रत्यक्षात साकार केलं. म्हणूनच त्या खऱ्याखुऱ्या यशवंत आहेत.

माझे वय झालंय.

मी अबला आहे.

माझी दोन मुलं आहेत.

माझ्यावर कुटुंबाची जबाबदारी आहे.

मी हे करू शकेन का?

या सारख्या प्रश्नांच्या जाळ्यात त्या अडकल्या असत्या, तर ' स्वाती महाडिक ' हे नाव कधीच विस्मृतीत गेलं असतं.

“स्वप्न पहा,निर्धार करा आणि ते पूर्ण करण्यासाठी संपूर्ण ताकद लावा.” हाच यशाचा मंत्र लेफ्टनंट स्वाती महाडिक यांच्या प्रवासातून आपणांस मिळतो आहे.

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 24

आपण अवतीभवती अंध-अपंग  लोकं पाहत असतो. त्यांच्या त्या दैननीय अवस्थेबद्दल कीव  तर येतेच आणि देवाबद्दल प्रचंड रागही निर्माण होतो. याबरोबरच देवाने आपल्या नशिबी हे दुखः दिले नाही. याचेही भान होते आणि मग देवाबद्दलचा राग पुन्हा श्रद्धेत रुपांतरीत होतो. परंतु, तुम्हांला वयाच्या १५ व्या वर्षी अचानक आंधळेपण आले, तर तुम्ही काय कराल ? कल्पना करता येत नाही ना ? आजच्या भागातील यशवंत जरासा वेगळा याचसाठी आहे. चला तर पाहूया या यशवंताचा संघर्षमय प्रवास.....

29 डिसेंबर 1970 रोजी महाबळेश्वरसारख्या थंडहवेच्या ठिकाणी त्याचा जन्म झाला. किशोरवयीन जीवनापर्यंत आपल्या पुढ्यात काय वाढुन ठेवलंय? याची यत्किंचतही कल्पना त्याला नव्हती.

सर्वसामान्यासारखे आयुष्य जगत असतानाच शाळेतील फळ्यावरच काही दिसत नाही. असं हळूहळू त्याला जाणवायला लागल आणि काही दिवसातच त्याच्या जीवनात अंधार निर्माण झाला. तो पूर्णतः अंध झाला. अचानक आलेला हा धक्का कमी कि काय ह्यातच त्याच्या आईला कर्करोगाने ग्रासलं. आजारी आई आणि वडिलांची तुटपुंजी कमाई. संकटांची मालिकाच सुरुच राहिली. अंधत्व आले तरी त्या मुलाचा अभ्यास नेटाने सुरु होता. तो थांबला नाही. पुढे जातच राहिला.अगदी आई देवाघरी गेल्यावरही.....

शिक्षण पुर्ण केल्यावर पोटापाण्याच्या कामाचा प्रश्न त्याच्यापुढे निर्माण झाला. म्हणुन, त्याने NAB ह्या अंधलोकांच्या संस्थेत प्रवेश घेतला. सदर संस्था ही अंधांसाठी अनेक व्यवसाय पुरक शिक्षण अभ्यासक्रम चालवते आणि हा त्याच्या जीवनातील खरा टर्निंग पाﬞईट ठरला.

त्याला मेणबत्ती बनवायचे तंत्र शिकायची खुप इच्छा होती. मात्र NAB ने त्याला मसाज चे प्रशिक्षण दिले. त्याची जिद्द प्रचंड होती. त्याने मसाज चे प्रशिक्षण घेत असतानाच, मेणबत्ती शिकविणाऱ्या शिक्षकांना मोफत मसाज करुन, त्यांच्या त्यांनी कडून मेणबत्ती बनवायचे तंत्र आत्मसात केले.

केवळ 5000 रुपयांच्या भांडवलावर त्याने मेणबत्ती व्यवसायास सुरुवात केली. सुरवातीला एका हातगाड्यावरुन विक्रीची सुरवात करुन रोवलेल्या "सनराईज कॅन्डल्स" च्या व्यवसायाचे आज एका वटवृक्षात रुपांतर झाले आहे आणि तो दिव्यांग म्हणजेच श्री.भावेश भाटीया.

श्री.भाटीया यांच्या संस्थेचे महाराष्ट्राबाहेर 13 राज्यांमध्ये शाखा असून 2 हजार 280 दिव्यांगांना रोजगार उपलब्ध करून दिला आहे. यात 1 हजार 693  पुरूष आणि 587 महिलांचा समावेश आहे. स्वतः दिव्यांग असतानाही हजारो दिव्यांगांच्या जीवनात मेणबत्तीच्या रूपाने सूर्यप्रकाश आणला म्हणून श्री.भावेश भाटीया हे एक यशवंत आहेत.

दिव्यांग आहे म्हणून मिळणाऱ्या सहानभूतीच्या तुकडयावर जगण्यापेक्षा स्वतःची वेगळी वाट निर्माण करण्यावर श्री.भाटीया यांनी विश्वास ठेवला.  म्हणून ते इतरांपेक्षा वेगळे ठरले आहेत.  आपल्यापेक्षा त्यांच्याकडे सांगण्यासाठी जादा कारणे आहेत. आपल्या कार्यकर्तृत्वाने जगासमोर एक आदर्श घालून दिला आहे. ज्याप्रमाणे भाटिया यांनी दया मागण्याऐवजी त्यांनी संधी मागितली. त्याप्रमाणेच आपणही एखाद्या कडून दयेची अपेक्षा करण्या ऐवजी संधी ची अपेक्षा करूया. आणि स्वतःला सिद्ध करूया.

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 23

आयुष्य प्रत्येकाला संधी देत असतंच. ती शोधता आली पाहिजे. नशीब पालटायला ती एक संधी पुरेशी असते. पण, त्या संधीचं सोनं करता आलं पाहिजे. अशीच एक संधी मिळाली सोलापूरातील दुष्काळी भागातील एका तरुणाला आणि त्याने मिळालेल्या या संधीचे सोने कसं केलं ? त्याचाच एक खडतर प्रवास....

आजचा आपला यशवंत आहे बाळ्या.

जन्मताच अपंग. लंगडत लंगडत चालणारा.

सारं गाव त्याच्या या अपंगत्वावर हसायचं. पण, त्यानं ते हसणं कधी मनावर घेतलेच नाही.

बाळ्याचा जन्म दुष्काळी भागातील बेंबळे या गावात झाला.आईवडील शेतकरी. जेमतेम शेती. पण, दुष्काळामुळे साऱ्यांचेच हाल.

अपंग असूनही तो शेतीच्या कामात घरच्यांना मदत करायचा.

अपंगत्वावर मात करत, त्याने दहावीला 70 टक्के गुण प्राप्त केले. गावाजवळच्या महाविद्यालयात त्याने प्रवेश घेतला.

दिवस असेच जात होते आणि अचानक त्याच्या आयुष्याला कलाटणी देणारा क्षण आला.

एकेदिवशी त्याला एका मराठी  चित्रपटासाठी ऑडिशन देण्याची संधी मिळाली. त्याने ती संधी सोडली नाही. त्यानं त्या संधीचं सोनं केलं. त्याला चित्रपटात काम मिळालं.

घरी अभिनयाचा वारसा नसतानाही, अभिनयाची तोंड ओळख सुद्धा नसलेल्या बाळ्याने या चित्रपटात एका कसलेल्या अभिनेत्याप्रमाणे काम केले आणि या चित्रपटात आपल्या दमदार अभिनयाची छाप सोडली. त्या चित्रपटाने मराठी चित्रपटसृष्टीत तर धुमाकूळ घातलाच पण, देशांबरोबर परदेशालाही याड लावलं. हा याड लावणारा चित्रपट म्हणजे..सैराट आणि.. बाळ्या म्हणजेच लंगड्या,प्रदीप आणि प्रदीप म्हणजेच तानाजी गळगुंडे.

तानाजीने त्याच्या उत्तम अभिनयाने सर्वांची मनं जिंकली. त्याने या व्यंगावर मात करत त्याच्यातील जबरदस्त अभिनय दाखवून दिला आहे. म्हणून तानाजी एक यशवंत आहे.

मी अपंग आहे.

मी गरीब आहे. 

लोकं काय म्हणतील?

तो माझा पिंड नाही.

या  सारखी अनेक कारणे तानाजी सांगू शकला असता. पण, जगाचं न ऐकता फक्त स्वतःचं ऐकलं आणि तो यशस्वी झाला.

म. गांधीजींच्या तीन माकडांपैकी, "बुरा मत सुनो।" अर्थात 'किकाजारू' या माकडाचा आदर्श घेतला तर, आपल्याला यश लवकर मिळेल. असा विश्वास वाटतो.

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 22

चित्रपटसृष्टी......एक स्वप्ननगरी. लाखो तरुण आपले स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी धडपडत असतात. पण,मराठी व हिंदी चित्रपटसृष्टीत ज्यांचे आईवडील स्टार असतात,ज्यांची मोठी लॉबी असते,ज्यांचा कुणीतरी गाﬞﬞडफादर असतो. त्यालाच चांगल्या भूमिका मिळतात किंबहुना तोच या चित्रपटसृष्टीत टिकतो. याची बरीच उदाहरणे आपल्या डोळ्यासमोर आहेत. परंतु, याला काही अपवाद आहेत. ज्याने फक्त आपल्या अभिनयाच्या जोरावर या चित्रपटसृष्टीत आपले अढळ स्थान निर्माण केले आहे. अशाच एका विश्वनाथचा हा संघर्षमय प्रवास.....

रायगड जिल्ह्यातील विश्वनाथ.

आईवडीलांची परिस्थिती सामान्यच.

लहानपणापासूनच नाटकात काम करायची आवड.

वयाच्या 13व्या वर्षापर्यंत सर्वकाही व्यवस्थित असतानाच वडिलांना त्यांच्या व्यवसायात मोठं नुकसान झाले. त्यातच त्यांना आपले घर, जमीन विकावे लागले आणि इथेच सुरु झाला विश्वनाथचा खरा संघर्ष.

वयाच्या 13 व्या वर्षीच भाकरीच्या चंद्रासाठी धावपळ सुरु झाली. महिन्याला 35 रुपये पगारावर चित्रपटाच्या पोष्टर रंगकामासाठी तो दररोज 16 किमी चालायचा. त्या 16 किमी च्या प्रवासात त्याच्या आयुष्याचे गणित इतके पक्के झाले कि, त्याच्या भविष्याचं कोडंच सुटलं.

तो कधी उपाशी झोपायचा. तर,कधीकधी दुपारी जेवणाच्यावेळी मुद्दाम हा मित्रांच्या घरी जायचा. जेणेकरून मित्र जेवणाचा आग्रह करेल आणि जेवायला मिळेल.

पुढे त्याला मुंबईतील जे.जे.स्कूल ऑफ आर्ट्स मध्ये प्रवेश मिळाला. स्केचेस बनविण्यात इतका पक्का झाला कि, मुंबई पोलीस गुन्हेगारांची रेखाचित्रे याच्याकडूनच बनवून घेत असत.

जे.जे.मध्ये त्याच्यामधल्या अभिनेत्याला वाव मिळाला.

पण,चित्रपटसृष्टीत वशिल्याशिवाय काहीही चालत नाही.याचा प्रत्यय सलग 8 वर्षे आला.

पण, 8 वर्षाच्या संघर्षानंतर त्याच्या अभिनयाला न्याय मिळाला आणि “गमन” या चित्रपट काम करण्याची संधी मिळाली. मिळालेल्या या पहिल्यावहिल्या ब्रेक चे याने सोनं केलं.

सहकलाकार, नायक, खलनायक आणि विनोदी भूमिका करणारा,मराठी, हिंदी चित्रपटसृष्टीत आपल्या अभिनयाचा तिरंगा फडकविणारा, तो क्रांतिवीर ठरला. तो विश्वनाथ म्हणजेच नाना पाटेकर.

35 रूपयांसाठी 16 किमी पायपीट करणारा विश्वनाथ ते नटसम्राट पर्यंतचा नानाचा प्रवास अनेक 'कोहराम', 'अंगार' यांनी भरलेल्या रस्त्यांचे 'टॅक्सी नं 9211' मधून 'वेलकम' करत होता. चित्रपटसृष्टीत कुणीही 'गाﬞﬞडफादर' नसताना हा 'परिंदा' हा 'युगपुरुष' खराखुरा 'यशवंत' बनला.

सेकंदाच्या आत Download होणाऱ्या 4G च्या जमान्यातल्या आजच्या पिढीला नानाचा हा संघर्ष पाहून लक्षात येईल कि, "यश ही अशी वस्तू आहे. जी सहजपणे Download होत नाही. त्यासाठी श्रमाचं Speed 4G असावं लागतं."

यशवंत–एक प्रेरणास्त्रोत भाग 21

तमाशा.... महाराष्ट्राची एक लोककला. या कलेच्या माध्यमातून महाराष्ट्रातील रसिकांचे मनोरंजन गेली अनेक शतकं केलं जात आहे. पण, सोशल मिडीयाच्या या जगात या लोककलेला थोडी घरघर लागलेली आपल्याला दिसून येते. परंतु, या ही काळात ही कला टिकविणे अवघड असून देखील एका नृत्यांगनेने हे शिवधनुष्य लिलया पेलले आहे. बरं नुसतं पेललंच नाही, तर जवळजवळ 200 कुटुंबांना उदरनिर्वाहाचं साधन उपलब्ध करून दिले आहे. अशा त्या नृत्यांगनेचा, एका यशस्वी व्यावसायिकेचा हा संघर्षमय प्रवास......

वयाच्या सातव्या वर्षी तिच्या पायात एक किलो वजनाचे घुंगरू तिच्या कलावंतीण आईने बांधले. कारण, तिच्या सर्व मोठ्या मुली तमाशा आणि तिला सोडून गेल्या होत्या. निदान हिने तरी हा बोर्ड चालवावा.

आई प्रसिद्ध तमाशा कलावंत. प्रसिद्ध नृत्यांगना. आईच्या छत्रछायेखाली तिने नाच शिकला.

तिचे लग्न झाले. नवराही तमाशा कलावंत. तमाशासाठी कथा लिहायचा.

या दोघांनी स्वतःचा तमाशाचा फड उभा केला.

तिच्या आयुष्यातील संघर्षाचा प्रसंग कवठेमहांकाळच्या जत्रेत घडला.

ती नऊ महिन्याची गरोदर होती. तरीही ती बोर्डावर उभी राहिली.कारण, त्या फडाची ती एकमेव नायिका होती. जर तीच नसेल तर तमाशा कसा चालणार? आणि पोट कसं भरणार?

त्या तमाशात 'जावळीवर फडकला भगवा झेंडा' या वगाचं सादरीकरण सुरु होतं. ती 'मोहना' च्या आणि पती 'गणू शिर्के' च्या भूमिकेत होता. दोघांची जुगलबंदी सुरु होती आणि तिच्या पोटातील बाळाची जन्माला येण्यासाठीची लढाई सुरु होती. बेभान होऊन ती आपली कला सादर करत होती .ती इतकी बेभान झाली होती कि, तिचं बाळ या जगात प्रवेश करतंय. याची तिला जराही जाणीव झाली नाही. ती चक्कर येऊन पडली .तमाशा पाहायला आलेल्या वृद्ध महिलांनी तिची प्रसूती केली. ती शुद्धीवर आली आणि अवघ्या काही मिनिटातच ती पुन्हा स्टेजवर आली आणि पुढचा कार्यक्रम सादर करू लागली. ती नृत्यांगना म्हणजेच मंगलाबाई बनसोडे.

"लाज धरा पाव्हनं जरा जनाची मनाची,

जनाची मनाची

पोटासाठी नाचते मी 

पर्वा कुणाची पर्वा कुणाची"

वरील ओळी मंगलाबाईंच्या संघर्षाला अनुरुप ठरतील अशाच आहेत. पोटासाठी नाचताना जनाचीही पर्वा त्यांनी केली नाही. यामुळेच त्यांना या युगातही तमाशा ही कला जिवंत ठेवता आली. म्हणूनच त्या एक यशवंत आहेत.

ज्या वयात खेळायचं, बागडायचं, शिकायचं. त्याच वयात मंगलाबाईंच्या पायात घुंगरू बांधले गेले. ज्या दिवसात आराम करायचा, त्याच दिवसांत त्यांना पोटासाठी स्टेजवर नाचावं लागलं. लहानपणी घुंगरू बांधले नसते, इतर बहिणींसारखं तमाशा सोडला असता, गरोदर असताना आराम केला असता तर, मंगला बनसोडे हे नाव आज कोणालाही माहिती झाले नसते.

आलेली परिस्थिती आपल्या मनासारखी मुळीच नसते. तिला आपल्या मनासारखी बनवावी लागते आणि यासाठी आलेल्या परिस्थितीला धैर्याने तोंड द्यावे लागते. हीच शिकवण मंगलाबाईंकडून आपल्याला मिळते.

-मंगला बनसोडे यांच्या प्रवासाच्या निमित्ताने.....*

🎯 *यशवंत - एक प्रेरणास्रोत*

🎯 *मंगला बनसोडे यांच्या प्रवासाच्या निमित्ताने.....*

🎯 *श्री.संदीप पाटील,दुधगाव. 9096320023.*

🏵 _माझ्या ब्रॉडकास्ट लिस्टमध्ये सामील होण्यासाठी वरील क्रमांकावर नाव आणि पत्ता(जिल्हा)पाठवा._ 

https://sandeepbalgondapatil.blogspot.com

आज *यशवंत - एक प्रेरणास्रोत* चा 21 वा भाग प्रसारित केला. सदरचा भाग प्रसिद्ध 'लावणीसम्राज्ञी मंगलाबाई बनसोडे' यांच्या जीवन प्रवासावर आणि त्यांच्या संघर्षावर आधारित होता.

कवठेमंकाळ येथील तमाशाच्या कार्यक्रमात, गरोदर असूनही, त्या कला सादर करत होत्या. अशातच त्यांची प्रसूती झाली. काही मिनिटांतच त्या पुन्हा व्यासपीठावर येवून कला सादर करू लागल्या. हा प्रसंग आणि त्यांचा प्रेरणादायी प्रवास अनेक वाचकांना भावला. त्यांच्या या संघर्षाला अनेकांनी सलाम केला. शिवाय लेखाणाचे कौतुक देखील केले.

"वरील प्रसंग हा मंगलाबाई बनसोडे यांच्या बाबतीत घडलेला नसून त्यांची आई विठाबाई यांच्याच बाबतीत घडला आहे.आपण एकदा सत्यता पडताळून पहावी." अशी सूचना काही वाचक मित्रांनी फोन करून, मेसेज करून कळविली.

या पोस्टच्या माध्यमातून मी आपणास नम्रपणे कळवू इच्छितो की, वरील प्रसंगाच्या बाबतीत विठाबाई आणि मंगलाबाई या दोघींच्याही बाबतीत साम्य आहे.

'एबीपी माझा' या वृत्तवाहिनी वरील 'माझा कट्टा' या विशेष कार्यक्रमांमध्ये त्यांची एक प्रदीर्घ मुलाखत तीन वर्षांपूर्वी झाली होती. त्या मुलाखतीचा आधार घेऊनच लेख लिहिला होता. या मुलाखतीत मंगलाबाई यांनी वरील प्रसंगाचे कथन केले आहे. या मुलाखतीतील 14 ते 16 मिनिटे या कालावधीतील त्यांचे कथन वरील प्रसंगाशी संबंधित आहे. सत्यता तपासून पाहण्यासाठी 'एबीपी माझा' या कार्यक्रमात झालेल्या त्यांच्या मुलाखतीची लिंक खाली देत आहे. ऐका म्हणजे बराच संभ्रम दूर होईल.इतकेच.

धन्यवाद....

खालील लिंक वर क्लिक करा.

https://youtu.be/drE6xOyoRK8

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 20

डोक्यावर वडिलांचे छत्र असेल तर कोणत्याही मुलाला या जगात कशाचीच मुळी भीती वाटत नाही.पण,वडिलांचे छत्र हरपले की,काय अवस्था होते? हे ज्याचे त्यालाच माहिती.एक कलाकाराचा खतरनाक प्रवास. २७ वर्षे वडिलांच्या छायेत वाढला.सर्वकाही सुरळीत होते.पण,वडिलांच्या अचानक जाण्याने त्याची काय हालत झाली?त्याला काय कष्ट करावे लागले?त्या कलाकाराने आपले करियर कसे घडविले?पाहूया आजच्या भागात...

वडाळ्याच्या बीपीटी कॉलनीत त्याचा जन्म झाला.वडिलांची नोकरी बिपीटीत असल्याने त्यांच्याच क्वार्टर्समध्ये बालपण गेले.घरची जबाबदारी वडिलांच्या खांद्यावर असल्याने तो निर्धास्तपणे जगत होता.पण वडिलांच्या निधनानंतर अचानक परिस्थिती बदलली आणि आयुष्याने नवे रूप दाखविले. बीपीटी चा २७ वर्षाचा सहवास एका झटक्यात सुटला.वडाळ्याचे घर, तेथील जिवलग मित्र यांना सोडून जाणे म्हणजे एक दिव्यच होते.

घराची जबाबदारी आता त्याच्यावर आली. परिस्थिती कठीण होती.पण परिस्थितीसमोर हार मानणाऱ्यातला तो नव्हता.

त्याला नाटकाची खुप आवड.म्हणून,नाटकातच करिअर करण्याचे ठरविले.पण,केवळ यावर अवलंबून बसणे शक्य नव्हते. म्हणून काही कार्यालयांत कारकुनी,निवडणुकीच्या काळात मतदारांची नावे नोंदवणे.याबरोबरच त्याने पानाची टपरी सुरू केली.

जवळजवळ १५ वर्षे पानाच्या टपरीवर बसून तो एका संधीची वाट पाहत होता. पण,त्याने जिद्द सोडली नाही.एक दिवस ती संधी 'फू बाई फू' च्या रूपाने आली आणि त्या कलाकाराने संधीचे सोनं केलं.तो कलाकार म्हणजेच भाऊ कदम.

कुटुंबाची जबाबदारी उचलत,पानाची टपरी चालवत केवळ मेहनतीच्या जोरावर भाऊने आपल्या करियरला जो रंग आणलाय तो अभिमानास्पद आहे.म्हणून भाऊ कदम एक यशवंत आहेत.

भाऊच्या आत्तापर्यंतचा प्रवासावर नजर टाकली तर जिद्द,चिकाटी,प्रचंड मेहनत आणि संयम आदी गुण प्रकर्षाने दिसून येतात आणि यशवंत व्हायचे असेल तर या गुणांशिवाय पर्याय नाही याची जाणीव होते.

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 19

पुस्तक म्हणजे गुरू. पुस्तक म्हणजे मार्गदर्शक आणि पुस्तकांमुळेच विचारांची बैठक तयार होते. नवा विश्वास, नवी दिशा, नवी उमेद मिळते ती या पुस्तकांमुळेच. अनेक यशवंतांच्या यशस्वी जीवनाचे रहस्य पुस्तकच आहेत. हल्ली आत्महत्या म्हणजे एक फॅडच झाले आहे. जरा कुठे पराभव दिसू लागला कि, चालले आत्महत्या करायला. असाच एक तरुण आत्महत्या करण्याच्या इराद्याने बाहेर पडला. पण, त्याच्या हाती एक पुस्तक पडले आणि बदल घडला. त्या पुस्तकामुळे त्याचे संपूर्ण जीवनच बदलले . पुस्तकांमुळे कोणता परिणाम झाला? पुढे त्याचे काय झाले?.....पाहूया तर मग....

किसन नावाचा एक संवेदनशील तरुण. नुकताच सैन्यदलात भरती झाला होता. सगळे कसे मस्त चालले होते. पण,किसन मात्र मनातून अस्वस्थ होता. अस्वस्थतेचे कारण कर्ज आणि प्रेम यापैकी काहीच नव्हते. जगण्यासाठी माणसाची चाललेली धावपळ,राग,लोभ,द्वेष,एकमेकांची फसवणूक हे सारे पाहून किसन अस्वस्थ झाला होता. निराश झाला होता. 

अनेक प्रश्नांची उत्तरे त्याला हवी होती. त्याचे जीवन नकारात्मक विचारांनी भरून गेले होते आणि आत्महत्या करण्याचा विचारही त्याच्या मनात वरचेवर यायचा. आपल्याला जीवन का नकोसे झाले आहे ? याबद्दल त्याने एक चिट्ठी लिहिली.

उद्विग्न मनःस्थितीत तो एका रेल्वे स्थानकाकडे निघाला. स्थानकावर एका पुस्तकांवर त्याची नजर पडली. पुस्तकाचे नाव होते, “CALL TO THE YOUTH FOR NATION”आणि लेखक होते स्वामी विवेकानंद.

किसनने ते पुस्तक वाचले आणि त्याला पडलेल्या सर्व प्रश्नांची उत्तरे मिळाली. त्या पुस्तकाने त्याला जीवन जगण्याची नवी प्रेरणा मिळाली आणि आपले संपूर्ण जीवन समाजासाठी अर्पण करण्याचे त्याने ठरवले.

निवृत्त होऊन किसन गावी आला. आपल्या गावाचा विकास केला. आपल्या गावाचा संपूर्ण जगासमोर आदर्श या त्याने घालून दिला. तो किसन म्हणजेच “किसन बाबुराव हजारे.” म्हणजेच अण्णा हजारे.

आण्णांनी त्या पुस्तकातून प्रेरणा घेऊन स्वतःचे संपूर्ण आयुष्य समाजासाठी वेचले. या समाजाला आंदोलनाच्या माध्यमातून बरेच अधिकार प्राप्त करून दिले म्हणूनच आण्णा खरेखुरे यशवंत आहेत.

प्रत्येकाच्या जीवनात आशा-निराशेचे क्षण येतच असतात. पण, आत्महत्त्या हा त्यावरचा उपाय नाही. पुस्तके आपल्या जीवनात निराशेचा अंधार दूर करून आशेचा दिवा पेटवतात आणि आपले जीवन प्रकाशमय करून टाकतात.

आणांच्या आयुष्यातील त्या परीक्षेच्या काळात जर त्यांना पुस्तकाची साथ मिळाली नसती तर.... आणांच्या या यशस्वी जीवनमागील प्रेरणास्रोत हे पुस्तकच आहे. त्यांच्या जीवनातील हा प्रसंग बरेच काही सांगून जातो. तेंव्हा टोकाचा निर्णय घेण्या अगोदर एकदा विचार करा. जीवनातील हरेक संकटासाठी एक मार्ग नक्कीच असतो. त्यासाठी कधी पैसा, तर कधी माणसं आणि कधी कधी वेळ द्यावा लागतो.

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 18

जन्माला येणाऱ्या प्रत्येक जीवाला धावावेच लागते. सिंह हरणाच्या मागे,तर हरीण सिंहापासून जीव वाचवण्यासाठी धावते. पोलीस चोराच्या मागे,तर चोर पोलिसापासून वाचण्यासाठी धावतो. कोणी जीव वाचवण्यासाठी, तर कोणी पोटासाठी धावतो. धावणे म्हणजे जीवनाचा एक अविभाज्य भागच. पण, अशीही एक कन्या आहे, जिच्या आयुष्याचा प्रारंभ धावण्याने  झाला आणि त्यातच तिने आपले भवितव्य घडविले. तिचा तो संघर्षमय प्रवास आजच्या या सदरातून मांडतो आहे. आशा आहे. आपल्याला नक्कीच आवडेल...

कोरड्या पडलेल्या नद्या, सुकलेले बंधारे आणि ओसाड पडलेल्या जमिनी.....वर्षानुवर्षे हेच चित्र असलेल्या मोही या एका छोट्याशा गावात शेतमजूर  असलेल्या आई वडिलांच्या पोटी 2 जून 1989 रोजी तिचा जन्म झाला.

तिला पहिली धावाधाव करावी लागली ते शिक्षणासाठी. तिला शाळेत जाण्यासाठी दररोज चार किमी धावत जावे लागायचे. अशा खडतर परिस्थितीत तिचे शिक्षण झाले.

दररोज चार किमी धावुनही ती तिच्या शाळेत खो-खो ची उत्तम खेळाडू होती.

तिची दुसरी धावाधाव पाणी भरण्यासाठी. तिला घरापासून दूर असणाऱ्या विहिरीवरून पाणी दररोज भरावे लागायचे.

या सोबतच शेत पिकविण्यासाठी करावी लागणारी धावाधाव वेगळीच.

ही सगळी धावाधाव अनवाणीच.

ही सगळी धावाधाव करताना तिला जाणवले की, आपण या धावण्यात आपले भवितव्य घडवू  शकतो आणि कुटुंबाला आर्थिक हातभार लावू शकतो.

घरच्यांच्या परवानगीने आता ती फुल्ल मॅरेथॉन, अर्ध मॅरेथॉन मध्ये धावू लागली. तिची ही तिसरी धावाधाव.

2004 साली वयाच्या पंधराव्या वर्षी तिने पहिली शर्यत जिंकली. तिने आजवर अनेक स्पर्धा जिंकल्या आहेत. मुंबई मॅरेथॉन सलग तीन वर्षे जिंकणारी ती एकमेव. 2014 सालच्या एशियाडमध्ये ती स्टीपलचेस शर्यतीत रौप्यपदकाची मानकरी ठरली. मग 2015 साली आशियाई अॅथलेटिक्समध्ये तिनं स्टीपलचेसचं सुवर्णपदक जिंकलं. बीजिंगमधल्या जागतिक अॅथलेटिक्समध्ये तिनं स्टीपलचेसची फायनल गाठण्याचा पराक्रम गाजवला.

2016 च्या रिओ ऑलम्पिक मध्ये तिला भारताचे प्रतिनिधित्व करण्याची संधी मिळाली. ती कन्या म्हणजेच साताऱ्याचा मान, सन्मान आणि अभिमान असलेली "माणदेशी एक्सप्रेस ललिता बाबर" होय.

ललिता बाबर यांनी मिळविलेले यश हे प्रतिकूल परिस्थितीवर मिळविलेला विजय आहे. केवळ भारतातीलच नव्हे तर आशियातील सर्वोत्कृष्ट स्टीपलचेस धावपटू म्हणून प्रसिद्ध आहेत. म्हणूनच त्या एक यशवंत आहेत.

दुष्काळी परिस्थितीशी कठोर संघर्ष करून, ज्ञान, अन्न आणि पाणी मिळविण्यासाठी धावाधाव करून त्यांनी आपले भवितव्य निर्माण केले. धावाधाव हा तिचा जीवनाचा एक घटकच बनला असताना, त्यांनी त्यालाच आपल्या जीवनाचा आधार बनविले. त्यांना जीवनातील संकटांना टाळता आले असते. संकटांना शरण जाता आले असते. पण, संकटाला त्यांनी संधी म्हणून पाहिले. यामुळेच त्या इथवर येऊन पोहचल्या. त्यांचा हा संघर्ष आपल्यासाठी प्रेरणास्रोतच आहे...

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 17

मुलींनी खेळायचे नाजूक खेळ अन मुलांनी रांगडे. ही पारंपारिक समजूत अलीकडेच आलेल्या “दंगल” या चित्रपटाने मोडीत काढली आहे. आता मुलींनी ठोकलेल्या शड्डूचे आवाज घराघरात घुमू लागले आहेत. काही महिलांनीही,कुस्तीतील पुरुषांची मक्तेदारी मोडीत काढण्याचे आव्हान निर्माण केले आहे. पण,लाल मातीत मुलींनी पैलवानकी करणे म्हणजे कायतरीच?असा समज आजही ग्रामीण भागात घट्ट पाय रोवून उभा आहे. पण,या साऱ्याला फाटा देऊन आव्हान उभी करणारी एक “दंगलगर्ल” सांगलीत आहे. तिचा प्रेरणादायी संघर्षमयप्रवास आज आपण पाहणार आहोत....

सांगली जिल्ह्यातील तुंग गावातली ही “दंगलगर्ल”. भाकरीच्या चंद्रासाठी मासेमारी करणाऱ्या कुटुंबातील तिचा जन्म.

असाच एक कुस्तांचा फड भरला होता. कुस्त्या पाहण्यासाठी गेलीली ही चिमुरडी त्यावेळी नऊ वर्षांची होती. चुलत्याने फड जिंकला त्यांचं कौतुक पाहुन भारावली.

‘मी कुस्ती शिकणारच’ असा धोषाच लावला. आई-बापाने जोरदार विरोध दर्शवला. मात्र, पोरीचा हट्ट काही गप्प बसू देत नव्हता. आज्जानं कुस्ती शिकवायला पुढाकार घेतला अन् चालू झाली या “दंगलगर्ल” ची कुस्ती तालीम. गावात मुलीसाठी तालीम कुठंय? मग आज्जानं मिळालेल्या घरकुलाच्या मागेच माती टाकली आणि नातीला कुस्तीचे डावपेच शिकवायला सुरुवात केली.

पावसाळ्यात घरामागच्या अंगणात चिखल होई. चार महिने कुस्तीचा अभ्यास थांबे. यावरही मात केली. बाजारातून थर्माकॉल आणले. त्या थर्माकॉलला बाहेरून जुन्या साडय़ांचे आवरण शिवले आणि गावठी पद्धतीचे मॅट तयार करून घरातच आखाडा तयार केला आणि “दंगलगर्ल”ची हौस भागविली.

एकदा दिल्लीला 'भारत केसरी' स्पर्धेत सहभागी होण्यासाठी रेल्वेतून जात असताना तिला तब्बल तीन दिवस उभे राहून प्रवास करावा लागला. पण,त्याही परिस्थितीत या “दंगलगर्ल”ने आपली छाप सोडत सुवर्णपदक पटकावले. राष्ट्रीय पातळीवरील विविध स्पर्धात यश संपादन करणारी ही “दंगलगर्ल” म्हणजे 15 वर्षाची संजना बागडी.

प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करणारी, कमी वयात कुस्तीत नाव कमावणारी संजना आपणास जिद्द,चिकाटी या गुणांची शिकवण देते. म्हणूनच, ती एक यशवंत आहे.

हा पुरुषांचा खेळ आहे. लोकं काय म्हणतील? माझं वय कमी आहे. आईवडिलांचा विरोध आहे. घरची आर्थिक परिस्थिती नाही. गावात स्वतंत्र तालीम नाही. ही आणि या सारखी असंख्य कारणे तिला सांगता आली असती. शिवाय ती लहान होती. मोठ्यांच्या नकारात्मक विचारांनी ती लगेचच भारून गेली असती. पण,तिने या साऱ्या परिस्थितीला जुमानले नाही. यामुळेच, ती यशस्वी होऊ शकली. तिच्या या धाडसाचा आदर्श आपण साऱ्यांनी घ्यायलाच हवा.

टीप - हा लेख 17 जानेवारी 2018 रोजी लिहिला आहे.

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 16

गेल्या अनेक दिवसांपासून मी माझ्या *यशवंत - एक प्रेरणास्रोत* या प्रेरणादायी लेखमालेद्वारे शून्यातून विश्व निर्माण करणाऱ्या, खडतर परिस्थितीवर मात करणाऱ्या मराठी व्यक्तींचा शोध, त्यांचा संघर्ष आणि त्यांच्या संघर्षातून मिळणारी प्रेरणा मांडण्याचा प्रयत्न करतोय. आपण या लेखमालेस जो प्रतिसाद देत आहात, त्याबद्दल मी आपल्या सर्वांचा आभारी आहे.

आजवरच्या सर्वच यशवंतानी, त्यांच्या संघर्षातून दूरदृष्टी,जिद्द,कामावरची निष्ठा,दुसऱ्याचा विचार आदि विचारांची दीक्षा आपल्याला दिली आहे. आज आपल्याला यशस्वी होण्यासाठी लागणाऱ्या आणखी एका गुणाची दीक्षा आजच्या या सदरातून मिळणार आहे. आज अशा एका मराठी उद्योजकाचा खडतर प्रवास आपल्या समोर मांडतो आहे. ज्याला आज जगात ‘किंग’ म्हणून ओळखले जाते. चला तर मग.....

अमरावतीतील शिरखेडमध्ये 1964 मध्ये जन्मलेल्या या किंगच्या आई-वडिलांची आर्थिक परिस्थिती साधारणच होती. दोन वेळचे जेमतेम जेवण घेता येईल अशी परिस्थिती.

त्याचे वडील कामाच्या निमित्ताने दुबईत आले आणि त्या पाठोपाठ किंगचेही पाय अरबस्तानला लागले. पुढे जाऊन हा तरुण संयुक्त अरब अमिरातीतील आघाडीच्या भारतीय 100 उद्योजकांत 19व्या क्रमांकावर विराजमान होईल आणि किंग बनेल. असे कुणालाही स्वप्नांतही वाटले नसेल.

वडिलांनी दुबईत किराणा मालाचे छोटेसे दुकान सुरू केले. त्याच दुकानाच्या गोदामात राहून दिवस काढले. झाडू मारणे, पोते उचलणे या प्रकारची सर्व कामे त्याने केली. त्याची इच्छाशक्ती दांडगी व जीवनात काहीतरी करण्याची महत्त्वाकांक्षा मोठी होती. त्यामुळे तो यशाच्या शिखरावर पोहोचला.

कोणताही उद्योग असो, त्यात संशोधनवृत्ती फार महत्वाची असते. यातूनच बाजारपेठेचा शोध लागतो. त्या काळात दुबईत भारतीयांची संख्या लक्षणीय होती. भारतीय खाद्यपदार्थ ते चढ्या किमतीने खरेदी करायचे आणि नेमका हाच धागा त्याला सापडला. त्याने भारतातून विविध प्रकारची खाद्यान्ने आयात करून त्याचे दुबईत वितरण करण्याचा नवा व्यवसाय सुरु केला आणि इथूनच सुरु झाला प्रवास खऱ्या ‘किंगचा’.’मसाला किंगचा’’धनंजय दातार’ यांचा.

आजही मराठी माणूस ‘आमची शाखा कुठेही नाही’, असे म्हणण्यात धन्यता मानतो. धनंजय दातार मात्र मराठी असले तरीही या ‘मराठी संकुचित’ मनोवृत्तीचे नाहीत. उलट ‘आमच्या जगभर शाखा आहेत’. हे त्यांनी आपल्या कृतीतून दाखवून दिले आहे. मराठी माणसाला एक नवी विचारदृष्टी श्री धनंजय दातार यांनी दिली आहे. म्हणूनच ते खरेखुरे यशवंत आहेत.

उद्योग व्यवसायात किंवा कोणत्याही क्षेत्रात यशस्वी व्हायचं असेल तर जिद्द, चिकाटी आणि कष्ट या बरोबरच ‘संशोधनवृत्तीची’ ही गरज आहे आणि ती कशी असावी ? याचा प्रत्यय दातार यांच्या एकूण प्रवासातून दिसून येतो. भारतीय ग्राहकांची मागणी लक्षात घेतली नसती तर आज दातार मसालाकिंग असते का? या प्रश्नाचे उतर आपण शोधूया आणि आपल्या कार्यक्षेत्रात अमंलात आणून यशवंत होऊया. 

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 15

तुमच्या एखाद्या चांगल्या कामाबद्दल देव तुमच्यावर प्रसन्न झाला आणि वरदान दिले. तर तुम्ही काय मागाल?पैसा,घर,गाडी,प्रसिद्धी. तेही स्वतःसाठी.दुसऱ्यासाठी काहीच नाही मागणार. आपण दुसऱ्याचा कधी विचार करणार? या जगात दुसऱ्याचा विचार करणारी माणसाचं खुप मोठी झाली आहेत. हे कालच्या भागातील महाजन सरांच्या उदाहरणावरून हे लक्षात येते. माणसं मोठी होतात, ती छोट्या छोट्या लोकांचा विचार करूनच.. एक छोटासा दुसऱ्याचा विचार, एका मराठी माणसाला इतक्या मोठ्या उंचीवर नेऊन ठेवतो कि, त्या माणसाचा साऱ्यांनाच हेवा वाटतो. अशाच एका यशस्वी उद्योजकाचा, जो स्वतःला एक समाजसेवक मानतो. त्या समाजसेवकाचा हा प्रेरणादायी प्रवास......

त्याचा जन्म साताऱ्यातील कोरेगावचा.

वडील कारकून आणि आई गृहिणी.

अभ्यासात प्रचंड हुशार. पैकीच्या पैकी गुण मिळविणारा. घराच्या नाजूक आर्थिक परिस्थितीने लहानपणी त्याची हौसमौज झालीच नाही. याउलट, घराला हातभार लावण्यासाठी त्याला आंबे विकावे लागले. वडील आजारी पडले आणि आईला मंगळसूत्र देखील गहाण ठेवावे लागले.

अश्या बिकट परिस्थितीतही त्याने आपल्या मेहनतीच्या आणि बुद्धिमत्तेच्या जोरावर दहावीत 88% गुण मिळविले व पोलीटेकनिक ला प्रवेश घेतला. संकटांनी अजूनही पाठलाग सोडला नव्हता.  त्याच्या वडिलांचे अकाली निधन झाले आणि कुटुंबावर मोठे संकट कोसळले. वडिलांचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी, आता हा जीवतोड मेहनत करू लागला.

पॉलिटेक्निक कोर्स पूर्ण केल्यानंतर बी-टेकसाठी पुण्यात एका घराजवळच्या कॉलेजात प्रवेश मागितला, तेथे त्याला एक लाख रुपये डोनेशन मागितलं गेलं. म्हणून त्याने 22 किमी लांब असणाऱ्या कॉलेजात प्रवेश घेतला. दररोज 44 कि.मी. सायकलवरून प्रवास करून त्याने शिक्षण घेतले. कधीही कंटाळा केला नाही. कारण, त्याला आपली परिस्थिती बदलायची होती. यासाठी शिक्षण खूप महत्वाचं आहे. याची त्याला जाणीव होती.

आईला आर्थिक मदत म्हणून शिकवणी घ्यायला सुरुवात केली. सॉस, जामची विक्री केली. रंगकाम मजूर म्हणूनही आणि ठेकेदार म्हणून काम केले. या सर्व कामांनी भविष्यातील यशस्वी उद्योजकाची पायाभरणी केली.

 

इंजिनियरिंगचा अभ्यासक्रम पूर्ण झाल्यानंतर टेल्कोमध्ये नोकरी मिळाली. आपला उद्धार करण्यासाठी प्रत्येकाला एखादी संधी मिळतेच. ती संधी यालाही टेल्कोत मिळाली. त्याने कंपनीच्या गोदामात वर्षांपासून पडून असलेल्या केबल वायरचा पुनर्वापर करायच्या पद्धती हुडकून काढली. केबलचा पुनर्वापर केला गेल्यामुळे टेल्को कंपनीला कोट्यावधी रुपयांचा फायदा झाला. या कामावर खुश होऊन बॉसनी बक्षीस मागण्यास सांगितले. तेंव्हा त्याने स्वतःसाठी काही न मागता, नोकरीच्या आशेने त्याच्याकडे आलेल्या गावातील काही तरुणांसाठी कंपनीत काम मागितले. तेंव्हा साहेबांनी त्याला एक संस्था स्थापण्याचा सल्ला दिला आणि त्या संस्थेच्या माध्यमातून गावाकडच्या या तरुणांना नोकरी देण्याचे सुचविले. त्याने वेळ न दवडता ‘भारत विकास प्रतिष्ठान’ ही संस्था स्थापन केली आणि गावाकडच्या ८ तरुणांना नोकरी मिळवून दिली.

सेवाभावी वृत्तीने सुरू केलेल्या या कंपनीने त्याला यशाचा मार्ग मोकळा करून दिला. पहिले कंत्राट मिळाले. पहिल्या वर्षी 8 लाख, दुसऱ्या वर्षी 30 लाख आणि तिसऱ्या वर्षी 60 लाखांचा नफा झाला. हे यशाने त्याने नोकरीला रामराम केला आणि खऱ्या अर्थाने एक समाजसेवक आणि मोठा उद्योजक  होण्यास तो सज्ज झाला.

कंपनीचे ‘भारत विकास सर्विसेस’ असे नामकरण केले. या संस्थेने वेगवेगळ्या ठिकाणी, वेगवेगळ्या लोकांना आणि संस्थाना विविध सेवा पुरवण्याचे काम सुरु केले. गरजेनुसार साफ-सफाई करणाऱ्या अद्ययावत मशीनरीज् खरेदी केल्या. यामुळे त्यांच्या कार्यक्षेत्राचा झपाट्याने विस्तार होत गेला.

वर्ष 2004 साली 'भारत विकास सर्विसेस' ला भारतीय संसद भवनाचे काम मिळाले. पुढे पंतप्रधान कार्यालयाचे कामही या संस्थेला मिळाले. त्यांच्या संस्थेच्या प्रगतीचा आलेख अधिकाधिक उंचावत गेला. देशातल्या मोठमोठ्या संस्थांची कामं मिळाली. सरकारी भवन, रेल्वेगाड्या, रेल्वे स्थानक, एअरपोर्ट, कॉर्पोरेट भवन, मंदिरं यासारख्या अनेक ठिकाणच्या कामाची जबाबदारी या संस्थेवर सोपवण्यात आली. वेगवेगळ्या प्रकारच्या सेवा देण्यासाठी वेगवेगळ्या संस्थांचे जाळे उभे करण्यात आले आणि त्याला ‘भारत विकास ग्रुप’ म्हणजेच ‘BVG’ असे नाव देण्यात आले. आणि तो समाजसेवक आणि यशस्वी उद्योजक म्हणजेच या संस्थेचे संस्थापक श्री. हणमंतराव गायकवाड.

हणमंतरावांना टेल्कोतील बक्षीस मागण्याच्या वेळी स्वतःसाठी घर, गाडी, प्रमोशन, पगारवाढ यापैकी काहीही मागता आले असते आणि त्यांना ते सहज मिळालेही असते. पण,आज ते कोठे असते?... श्री. हणमंतराव गायकवाड हे नाव कुणाला माहितही झाले नसते. ते लोकांचा विचार करत गेले आणि मोठे होत गेले. आपणही आजपासून लोकांचा विचार करूया आणि मोठं होऊया...

एकेकाळी आंबे विकणाऱ्या, शिकवणी घेणाऱ्या, रंगकाम करणाऱ्या हणमंतरावांच्या हाताखाली आज ‘BVG’ मध्ये 65000 कर्मचारी आहेत.  म्हणूनच ते एक यशवंत आहेत..

यशवंत - एक प्रेरणास्त्रोत भाग 14

आज मकरसंक्रांती(14 जानेवारी 2018). आनंदाचा सण. आज सूर्य मकरराशीत प्रवेश करतो आणि एका नव्या पर्वाला सुरुवात करतो. आजपासून दररोज तिळाएव्हढा दिवस वाढत जातो. ज्यांच्या आयुष्यावर अपंगत्वाच्या रूपाने संक्रात आली,अशा कित्येक मुलांच्या जीवनात सुर्या सारखा प्रवेश करून, त्यांच्या जीवनातील अंधार घालवून, प्रकाश आणला. दुःख घालवून आनंद वाढवला. त्यांना स्वयं सिद्ध करायला लावणाऱ्या, केवळ अपंगाच्याच नव्हे तर धष्टपुष्टांच्या जीवनातही यशाचे बीज बोवणाऱ्या एका “मास्तरचा” हा प्रेरणादायी प्रवास.....

गुणवत्तापूर्ण शिक्षण हे फक्त शहरांचीच व श्रीमंतांचीच मक्तेदारी न राहता ग्रामीण भागातील श्रीमंत, गरीब, तळागाळातील सर्वांपर्यंतच पोहोचावे. कर्तव्यदक्ष, प्रामाणिक, मेहनती, धाडसी व संवेदनशील नवी पिढी तयार व्हावी. हा हेतु मनामध्ये ठेवून, स्वामी विवेकानंदाच्या विचाराने प्रेरित झालेल्या, एका मास्तरांनी आपल्या काही तरुण मित्रांसह २००५ साली खानदेशामध्ये एका स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शन संस्थेची स्थापना केली आणि सुरु केला प्रवास एका नव्या पर्वाचा.

आयुष्याच्या वाटेवर अनेक तरुणांच्या जीवनात निराशेचे क्षण येतात आणि हे तरुण भरकटण्याच्या मार्गावर असतात. यांना योग्य मार्गदर्शन मिळत नाही. या तरुणांच्या जीवनात आशेचा दिवा पेटवून निराशेचा अंधार दूर करणाऱ्यासाठी या मास्तरांनी आजवर महाराष्ट्रात १२०० पेक्षा अधिक व्याख्याने दिली आहेत. जवळजवळ ६ लाखांपेक्षा अधिक तरुणांना प्रेरणा दिली आणि मार्गदर्शन केले आहे. या व्याख्यानांच्या माध्यमातून मिळणाऱ्या मानधनाचा वापर गरीब आणि गरजू विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती म्हणून केली जाते. या स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शन केंद्राच्या माध्यमातून आजवर १२०० पेक्षा अधिक तरुण-तरुणी अधिकारी झालेले आहेत.

सगळं कसं व्यवस्थित सुरु होतं. संस्थेची स्थापना होऊन 10 वर्षे झाली होती. संस्थेचा आणि मास्तरांचाही नावलौकिक झाला होता. चांगले पैसे मिळत होते. चार-पाच पुस्तकेही लिहून प्रकाशित झाली होती. महाराष्ट्राबाहेरही नाव झाले होते आणि याच कालावधीत एका प्रसिद्ध अंध उद्योजकाने या मास्तरांना अंधाचे अंधकारमय जीवन आणि त्यांचा संघर्ष याची जाणीव करून दिली आणि या मास्तरांच्या जीवनाला नवी दिशा मिळाली आणि जन्माला आली एक संस्था. या संस्थेच्या माध्यमातून अंध आणि अपंग याच्या जीवनाला नवा अर्थ आणि जगण्याची नवी दिशा देण्याचे काम २०१५ पासून हे मास्तर करू लागले.

महाराष्ट्रातील अनेक जिद्दी अपंगाना शोधून, त्यांना स्पर्धा परीक्षेचे मार्गदर्शन करून अधिकारी बनवण्याचे स्वप्न उराशी बाळगणारे हे मास्तर म्हणजेच ‘दीपस्तंभ फौंडेशन’ आणि ‘दीपस्तंभ, मनोबल’ चे संस्थापक मा.युजुर्वेन्द्र महाजन. 

अपंगांच्या जीवनाला नवी दिशा देण्याचे कार्य महाजन सरांनी केले आहे. महाजनसरांनी या विकालांगांना शोधले नसते, त्यांना प्रेरणा दिली नसती तर स्वतः सरांच्या जीवनात विशेष फरक पडला नसता. कारण,लेखक, यशस्वी मार्गदर्शक, प्रेरणादायी व्याख्याता म्हणून प्रसिद्धी,मानसन्मान आणि पैसा मिळत होता. असे असतानाही, ’समाजाकडून काही घेत असताना समाजाला काहीतरी परत द्यावे लागते.’ या भावनेतून अपंगाच्या समस्या जाणून त्यांना प्रेरणा देऊन त्यांच्यात नवी उमेद निर्माण केली. म्हणून त्या अपंगांच्या जीवनात विशेष फरक पडला. हा आदर्श सरांकडून घेण्यासारखा आहे. म्हणूनच ते एक यशवंत आहेत.

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 13

शेती हा भारतीय अर्थव्यवस्थेचा कणा. पर्यायाने शेतकरी हाच या व्यवस्थेचा कणा आहे. आपण शेतकऱ्याला जगाचा पोशिंदा असे म्हणतो. तो शेतात राबतो,पिकवतो म्हणूनच आपण पोटभरून खाऊ शकतो. पण,गेल्या काही दिवसापासून देशभरात कर्जमाफी आणि शेतकरी संप हे मुद्दे चर्चिले गेले. याला कारण असे कि,आर्थिक परिस्थितीला कंटाळून आजवर कित्येक शेतकऱ्यांनी केलेल्या आत्महत्या. आजवर अनेकवेळा कर्जमाफी देऊनही या आत्महत्यांचे प्रमाण काही कमी झाले नाही. या आत्महत्या कशा थांबवता येतील?या प्रश्नाचे उत्तर अजूनही सरकारला सापडले नाही. पण,पुण्यातील एका माऊलीला या प्रश्नाचे उत्तर सापडले.त्या माऊलीचा हा प्रेरणादायी प्रवास.....

पुण्याच्या मुळाशी चा हा माऊली.

वडील शेतकरी.परंपरागत पद्धतीने शेती करणारे.

शेतीत फायदा नाही म्हणून माऊलीने दहावीनंतर ऑफिस बॉयची नोकरी पत्करली.बारा वर्षें नोकरी केली.

माऊलीच्या आयुष्यास कलाटणी मिळाली ती एका बातमीमुळे.ती बातमी ही होती, ‘‘10 गुंठ्यात 12 लाखाचे उत्पन्न.”

माऊली त्या शेतकऱ्यास जाऊन भेटला. तो फुलांची शेती करत असे. माऊली त्या शेतकऱ्याचे यश पाहून भारावला. स्वतःच्या शेतीत तोच प्रयोग करण्याचे ठरवले. नोकरीचा राजीनामा दिला.फुलांची शेती करण्याचा चंग बांधला आणि झपाटून कामाला लागला. बऱ्याच प्रयत्नांतून बँकेने दहा लाख कर्ज दिले आणि या माऊलीने “पुण्यातील पहिलंवहिलं पॉलिहाऊस उभं केलं.” आणि फुलांची हायटेक शेती सुरू केली.

पाणी, वीज, खतं आणि मजूर या सगळ्या गोष्टींचा कमीत कमी वापर सोबत बाजारपेठेवरही लक्ष.या गोष्टींमुळे माऊलीने “दहा लाखाचं कर्ज अवघ्या एका वर्षात फेडलं.”

या पराक्रमाने बघता बघता माऊली हिरो झाला. वर्तमानपत्रे,टी.व्ही.वर माऊली झळकू लागला. माऊलीकडे कित्येक शेतकरी मार्गदर्शन घ्यायला येऊ लागले आणि यातून निर्माण झाली एक संस्था...... ‘अभिनव फार्मर्स क्लब’. या गटात भागातील 305 शेतकरी सहभागी झाले. माऊलीने या साऱ्या शेतकऱ्यांची घडी व्यवस्थित बसविली परिणामतः त्या सर्व 305 शेतकऱ्यांनी एकाच दिवशी ‘305 मारुती 800’ गाड्या विकत घेतल्या.

सध्या ‘अभिनव फार्मर्स क्लब’ या गटात 45000 शेतकरी आहेत. ग्रुपकडून केली जाणारी शेती पूर्णतः सेंद्रिय पद्धतीने केली जाते. ‘अभिनव फार्मर्स क्लब’ ला या कामासाठी राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे.

केवळ “दहावी शिक्षण” झालेला माऊलीने आजवर 35 पेक्षा जास्त देशाचे दौरे केलेले आहेत. जे एखाद्या IT इंजिनीअर ला देखील जमले नसेल. हा माऊली म्हणजेच श्री.ज्ञानेश्वर बोडके.

भारतीय समाज शेतीकडे ‘डबघाईला आलेला व्यवसाय’ म्हणून पाहत असताना श्री.ज्ञानेश्वर बोडके यांनी शेतकऱ्यांना शेतीतून लाखोंचे उत्पन्न मिळवण्याची ‘सिस्टिम’ शोधून काढली. ती यशस्वीपणे राबवली. डबघाईला आलेल्या शेतीला आणि शेतकऱ्यांना यांच्या प्रयत्नाने सुग्गीचे दिवस आले आहेत. त्यांना नुकतेच राष्ट्रपती पारितोषक जाहीर झाले आहे. 

घरच्यांचा विरोध,आर्थिक परिस्थिती आणि अल्पसंतुष्टीवृत्तीला श्री.ज्ञानेश्वर बोडके बळी पडले असते.तर,आज ते कोठे असते?त्याच ऑफिसमध्ये...ऑफिसबॉय म्हणून...आपल्या स्वप्नांचा पाठलाग करताना श्री.बोडके यांना लाख संकटे आली असतील पण,तरीही डगमगले नाहीत.आणि शेती फायद्याची कशी ??हे सिद्ध करून दाखविले. म्हणूनच ते एक यशवंत आहेत.

आज(13 जानेवारी 2018) या माऊलीला प्रत्यक्ष पाहण्याचा आणि ऐकण्याचा लाभ मु.पो.घारेवाडी,ता.कराड येथील बलशाली युवा हृदय संमेलन मध्ये मिळाला.

उद्या पुन्हा भेटू एका नव्या यशवंतसह.तो पर्यंत नमस्कार.

🛑  कृपया लेख नावासहच फॉरवर्ड करा...

धन्यवाद!!!!!

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 12

मुंबई......एक मायानगरी.एक स्वप्ननगरी,न झोपणारी,सदैव धावणारी मुंबई.इथल्या उंच इमारतीसारखीच उंच स्वप्न घेऊन कित्येक तरुण या शहरात रोजच येत असतात.आपल्या स्वप्नांचा पाठलाग करत असतात.पण, प्रचंड कष्ट,काम करण्याची गोडी,बुद्धिमत्ता आणि जिद्द हे गुण असणाराच या मुंबईत यशस्वी होतो.या लखलखत्या मुंबई नगरीत आपलंही एक घर असावं,आपणही आपलं नशीब आजमावावं या इराद्याने एक तरुण मुंबईत आला.त्याचीच ही कहाणी................

मुळचा साताऱ्यातील कोरेगाव तालुक्यातील हा तरुण.

अभ्यासात जेमतेमच.

वडील मुंबईत कामगार आणि म्हणूनच शिक्षणासाठी हा लहानपणी मुंबईत आला.

काही वर्षे मुंबईत वडिलांसोबत काढली.वडील गावी परत आले.पण,हा काही परत आला नाही.त्याला आपल्या स्वप्नांचा पाठलाग करायचा होता.खुप मोठं व्हायचं होतं.त्यासाठी काहीही करायची तयारी या तरुणाची होती.यशस्वी होण्यासाठी त्याने केलेल्या कामाची यादी पाहिली तर,आश्चर्य वाटल्याशिवाय राहणार नाही.

आपल्या शिक्षणाचा खर्च भागवण्यासाठी सकाळी पेपरची लाइन टाकली.

घराघरात दुधाच्या बॅगा टाकल्या.

पेंटिंगची कामे घेतली.

डेअरीमध्ये अंगमेहनतीची कामे केली.

दिवसाला मिळणाऱ्या आठ रूपयांसाठी कोकाकोलामध्ये लोडरचे काम केले.

रोजगारासाठी टॅक्सी आणि कंडक्टरचा बॅच मिळवला.

सोसायटीमधल्या टाक्या स्वच्छ करण्याचा व्यवसाय केला.

स्वतःच्या या व्यवसायाची स्वतःच सायकलीवरून जाहिरात केली.

बिल्डींग स्वच्छ करणारी मशीन स्वतःच बनवली.

पोलिसांच्या स्विमींग पुलावर कोच म्हणून काम केले.

ही सारी कामे या तरुणाने केली.पण,अजूनही यशाचा मार्ग  काही सापडत नव्हता.

एक दिवस हा तरुण पासपोर्ट ऑफिसमध्ये गेला.तिथे एका एजेंटला त्यांने १० रुपयाचे फॉर्म्स २५ रुपयाला विकताना पाहिले. त्यांला या गोष्टीचे आश्चर्य वाटले. धंदा कसा करावा? याचं मिळालेलं पहिलं शिक्षण होतं ते. मुळातच जिद्दी असलेल्या या तरुणाने ठरवलं की,आपणही येथे बसून धंदा करायचा.पण, जुने एजेंट त्याला तिथे प्रवेश करू देत नव्हते.पण,त्या सर्वांवर मात करीत या तरुणाने आपले बस्तान बसवलेच.हाच त्या तरुणाच्या जीवनातील ”टर्निंग पॉईंट” ठरला.

तिकडे बिल्डींग स्वच्छ करण्याच्या व्यवसायाला चांगले दिवस आले होते.

बांधकाम व्यासायात पदार्पण केलं होतं.मुंबईत स्वतःचं घर झालं होतं.

शूझ बनवणारी कंपनी विकत घेतली.

हेल्मेट,सेल्फ्टी बेल्ट,जॅकेटचेसुद्धा उत्पादन सुरु केलं.

आधी दिवसाला आठ रुपये मिळविणारा वीस रुपये मिळवू लागला आणि पाहता पाहता वीसाचे शंभर,शंभराचे हजार,हजाराचे लाख आणि लाखाचे करोड बनले होते.

या तरुणाचा ब्रॅण्ड तयार झाला होता आणि हा ब्रॅण्ड म्हणजेच ‘जीवन इंडस्ट्रीज’चे मालक उत्तम केंजळे.

ज्याचा निश्चय ठाम असतो,त्याला पराभूत करणे जवळजवळ अशक्यच असते आणि श्री.उत्तम केंजळे यांच्या बाबतीत हे तंतोतंत खरे आहे. म्हणूनच ते मला एक यशवंत वाटतात.

यशवंत एक प्रेरणास्त्रोत भाग 11

आबा.आबा हे नाव वाचताच. दोन चित्रं डोळ्यासमोर उभी राहतात. एक म्हणजे डोक्यावर फेटा,अंगात अंगरखा,धोतर नेसलेले आणि पायात करकरणारे पायताण असणारे आबा आणि दुसरे म्हणजे महाराष्ट्राचे माजी उपमुख्यमंत्री स्व.आर.आर.पाटील आबा.


पण,या दोन्ही आबांपेक्षा वेगळा असा आणखी एक आबा आहे, ज्याचे वडील पांडुरंगाचे भक्त होते. म्हणून, त्या पांडुरंगाच्या दर्शनासाठी हा आजही पायी वारी करतो. ज्या शेतात त्याची आई कामाला गेली, त्या शेताची त्यांने खरेदी केली. शेळीने हरभरा खाल्ला म्हणून ज्या रानमालकाने त्याला बेदम मारले, त्याची ३५ एकर जमीन याने खरेदी केली.

गरीब घराण्यात जन्माला येऊनही आज त्याचा करोडोंचा TURNOVER आहे.

हे त्याला कसं शक्य झालं? असं त्याने काय केलं की,त्याने त्याच्या भूतकाळावर मात केली आणि सर्वांनाच हेवा वाटेल असे उद्योजकीय विश्व निर्माण केले? हे जाणून घेण्याची तीव्र इच्छा तुम्हा वाचकांना लागलेली असेल. चला तर मग आपण जाणून घेऊया या आबाच्या यशाचे रहस्य…..

वडील चर्मकार.
तीन एकर जमीन.पण असून नसल्यागत.
प्राथमिक शिक्षण गावात.तर पुढील शिक्षण तासगाव येथे.
१९७२ चा काळ. आबा त्यावेळी अकरावीला होता. प्रचंड मोठा दुष्काळ. आबाचे वडील  बोर्डिंगवर  भाकरी घेऊन  आले आणि म्हणाले, ”गरिबी आणि दुष्काळ मी आणला नाही. तुम्ही धीर सोडू नका. गाडगी-मडकी मोडू; पण शिकायची काळजी कर. माळावर जोपर्यंत पळस आहे तोपर्यंत आपल्याकडे गरिबी आहे, असे समजू नका. खूप शिका.” वडिलांचे हे निर्वानीचे शब्द आबाच्या काळजाला भिडले, खूप शिकायचं,मोठं व्हायचं. आबानं पक्क केलं. आबा मन लावून शिकला. इंजिनिअर झाला आणि माझगाव डॉकमध्ये नोकरीला लागला.

१९९२ सालचा एक प्रसंग. आबा सारखाच एक जर्मन इंजिनिअर.आबाचा बॉस झाला.आबाचे आणि त्याचे काम आणि कामाचे स्वरूप एकच.आबाचे काम त्याच्यापेक्षा काकणभर सरसच.एक दिवस आबाच्या पाहण्यात त्या जर्मन इंजिनिअरची SALARY SLIP आली आणि आबाला धक्काच बसला. आबाला जेवढा पगार वर्षाला मिळायचा,तेवढा पगार त्या जर्मन इंजिनिअरला एका महिन्याला मिळायचा.
ती SLIP पाहून आबाला वाटले कि,आपल्या जगण्यात काही अर्थच नाही.

या प्रसंगातून आबा खुप काही शिकला.वेळेचे गणित मांडले.वाया जाणारा वेळ शोधला आणि आबाला जाणवलं कि,या वाया जाणाऱ्या वेळेचा सदुपयोग केला तर आपणही खुप श्रीमंत होऊ.त्याने एक निश्चय केला आणि नोकरीचा राजीनामा दिला.एका कंपनीची स्थापना केली.त्या कंपनीचं नाव आहे “दास ऑफशोअर”.आणि मालक आहेत “अशोक खाडे”.

“दास” कंपनीने ओएनजीसी, ब्रिटिश गॅस अशा नामवंत कंपन्यांसाठी भरसमुद्रात प्रकल्प बांधणीचे काम केलय. या समूहाच्या इंजिनिअरिंग, डेअरी, ऍग्रो प्रॉडक्‍ट्‌स, रस्ते बांधणी, उड्डाणपूल अशा वेगवेगळ्या क्षेत्रांत सात कंपन्या  आहेत.

अबुधाबीचे प्रिन्स शेख महमंद बिन खलिफा बिन झायर अल नयन हे आबांचे भागीदार आहेत.


यश हे जातपात,धर्म,पंथ,भाषा पाहून मिळत नाही.यश हे कुणालाही मिळतं.केवळ ते यश मिळवण्यासाठी प्रयत्न, जिद्द आणि चिकाटी असे पुरक गुण  माणसात असले पाहिजेत.

मराठी समाजात एक विषय नेहमी चघळला जातो. तो असा की मराठी माणूस हा एकमेकांचे पाय खेचतो, तो आळशी आहे, तो उद्योग करत नाही. पण या सर्व गोष्टी अंधश्रद्धा आहेत, श्री.अशोक खाडे यांनी सिद्ध करून दाखवले;आणि म्हणूनच आबा मला एक यशवंत म्हणून खुप भावतात.

यशवंत — एक प्रेरणास्रोत भाग 10

एका तळ्यात होती
बदके पिले सुरेख,
होते कुरूप वेडे
पिल्लू तयात एक.....

हे गीत बऱ्याचवेळा आपण ऐकलेले आहे.नुसते ऐकलेच नाही.तर,गुणगुणलेले सुद्धा आहे.अतिशय सुरेख असा भावार्थ असलेले हे गीत. या गीतातील प्रत्येक शब्द्नशब्द आपल्याला स्वतःची ओळख करून देतो. जसं या गीतातील पिल्लाला आपण कोण आहोत? हे माहीतच नसतं. बऱ्याच कालावधी नंतर त्याला आपली स्वतःची ओळख समजते. पण,त्यासाठी त्याला बरेच वाईट प्रसंग, अपमान आणि आव्हानांना सामोरे जावे लागते. अगदी तशाच एका पिल्लाची ही प्रेरणादायी कहाणी..........


एका सुज्ञ आणि सुजाण सरपंचाचा हा मुलगा.

गावात वडिलांना प्रचंड मान. पण,याच्या गुणांमुळे वडिलांना नेहमीच मान खाली घालावी लागली.

कॉप्या करून हा दहावी पास झाला.

बापाच्या हट्टापायी याने सायन्स अडमिशन घेतले. पण,सायन्समधला ‘स’ सुद्धा याला कधीच समजला नाही.

कसाबसा बारावी पास झाला. तेही दहावी सारखेच.

बारावीनंतर आता काय? तर B.Com करायचं ठरवलं. तेही केलं.

आता M.Com तरी करायला हवे होते पण,महाशयांनी M.A. केलं. असा हा याच्या जीवनातील उतरता आलेख.

असाच एक दिवस टपरीवर बसला होता. पोलीस आले आणि त्याला घेऊन गेले. अटक केली पण गुन्हा नोंद केला गेला नाही. राजकीय वैरातून त्याला खोट्या गुन्ह्यात अडकविले गेले होते. वडिलांनी त्याला सोडवले.घरासमोर जीपमधून उतरताना वडिलांचा मित्र त्याला म्हणाला, “तु ना तुळशीच्या वृंदावनात आलेले गांजाचं झाड आहेस. म्हणून तुझी ही अवस्था आहे.’’

वडिलांच्या त्या मित्राचे बोल त्याच्या मनात ठिणगी निर्माण करून गेली. आणि याच ठिणगीचं रुपांतर एका वणव्यात झालं आणि हा वणवा PSI होऊन गेला. हा वणवा म्हणजेच PSI संतोष अंबटकर.

संतोष यांच्या जीवनातील हा प्रसंग त्यांना अजून खोलात जायला कारणीभूत ठरला असता. पण,त्यांनी या प्रसंगातून सकारात्मक प्रेरणा घेतली आणि स्वतःची एक वेगळी ओळख निर्माण करून, स्वतःला एका उंचीवर नेऊन ठेवलं. म्हणूनच मला श्री.संतोष अंबटकर एक ’यशवंत’ वाटतात.

आपल्या प्रत्येकाच्या आयुष्यात अनेक बऱ्या वाईट घटना घडत असतात. खरंतर त्या घटना आपल्याला घडवत असतात.  आपल्याला देवपण बहाल करण्यासाठी, आपल्यातील वाईटाला बाजूला काढून, आपल्यातील उत्तमाला जगासमोर आणत असतात.  त्यामुळे अशा घटनांमुळे निराश न होता, त्याला सकारात्मक नजरेने पाहा. आपण यशाच्या शिखरावर पोहचाल.

यशवंत — एक प्रेरणास्रोत भाग 9

यशस्वी लोकांच्या गोष्टी सर्वांनाच आकर्षित करत असतात.त्यांचा संघर्ष वाचून लोक यशाचा मंत्र जाणून घेतात.जगभरात लोकांना प्रेरणादायी ठराव्या अशा अनेक यशोगाथा आहेत.या प्रेरणादायी कहाण्या वाचून अनेकांमध्ये सकारात्मक बदल होतात आणि  काहीतरी करण्याची जिद्द निर्माण होते. या भागात शून्यातून विश्व निर्माण करणाऱ्या एका मागासवर्गीय महिलेची कथा.


तिचा जन्म महाराष्ट्रातल्या अकोला जिल्ह्यात रोपड़खेड़ा गावात झाला. वडील पोलीस खात्यात हवालदार. आई गृहिणी. तीन मुली आणि तीन मुले असा परिवार.


शिक्षणाची आवड होती. पण,घरची परिस्थिती आणि पारंपरिक  रीती-रिवाजामुळे बालविवाहाला बळी पडली. सासरच्या लोकांकडून छळ,अपमान, निंदा आणि तिरस्कार याशिवाय तिच्या वाटणीला काहीच आले नाही. मोठया मुश्किलीने वडिलांनी तिला माहेरी आणले. ते ही कायमचेच.


"आपल्या आयुष्य म्हणजे एक नरकच आहे.” म्हणून तिने आत्महत्या करण्याचा प्रयत्न केला. पण,ती वाचली. त्यावेळी तिने निश्चय केला की, "यापुढे कधीही मरण्याचा विचार करायचा नाही.जीवनात नक्कीच काहीतरी मोठं करायचं. एक ना एक दिवस तर सर्वांनाच मरायचे असते. मग काहीतरी चांगले काम करूनच मरायचं. हा निर्णय तिने घेतला."

स्वतःच्या पायावर उभं राहण्यासाठी ती पुन्हा मुंबईला आली. दिवसाला मिळणाऱ्या दोन रुपयांसाठी ती शिवणकाम करू लागली. दुर्दैवाने थोड्याच दिवसात तिच्या वडिलांची नोकरी गेली आणि संपूर्ण कुटुंबाची जबाबदारी तिच्यावर आली. तरीही तिने ती जबाबदारी खंबीरपणे उचलली.

यातच एक अशी घटना घडली ज्यामुळे तिचे आयुष्य पूर्णपणे बदलून गेले. लहान बहिण गंभीररीत्या आजारी पडली. तिला वाचवण्याचा प्रयत्न केला, मात्र पैशाअभावी तिची बहिण वाचू शकली नाही. तेव्हाच तिने ठरवले की खूप पैसा कमवायचा आणि खूप श्रीमंत व्हायचं.

फर्निचर निर्मिती चा एक व्यवसाय सुरु केला. हा व्यवसाय करताना तिच्या मनात विचार आला तो म्हणजे गरजूंना मदत करणे,त्यांना प्रेरणा देणे. शासनाच्या योजनांचा बेरोजगारांना लाभ व्हावा म्हणूनच तिने ‘सुशिक्षित बेरोजगार युवा संगठन’ नावाची एक संस्था सुरु केली आणि गरजूंना मदत करणे,बेरोजगार तरुणांसाठी शिबीरं घेणे,वेगवेगळ्या कार्यक्रमांचे आयोजन करणे. यासारखे कार्यक्रम हाती घेतले.


”जो दुसऱ्याच्या अंगणात सुखाचे झाड लावतो.त्याच्याच अंगणात सुखाची फुले पडतात.” ही उक्ती तिच्या बाबतीत खरी ठरली. थोड्याच दिवसात तिला कल्याण शहराजवळ स्वस्तात जागा मिळाली आणि इथेच तिचा बांधकाम क्षेत्रातील श्रीगणेश झाला आणि तिने मागे वळून पाहिलेच नाही.


एक गरीब महिला जिच्याकडे मुंबईमध्ये राहायला घर देखील नव्हते, बांधकाम व्यवसायात यशाची शिखरे पादाक्रांत करत मुंबई सारख्या मायानगरी मध्ये एक यशस्वी व्यावसायिक म्हणून नाव कमावणारी ”ती” म्हणजेच श्रीमती कल्पना सरोज.

शेणाच्या गोवऱ्या विक्रीपासून ते थेट कोट्यावधींचा व्यवसाय करणाऱ्या या यशस्वी महिलेचा प्रवास थक्क करणारा आहे. प्रतिकूल परिस्थितीत मेहनत, इमानदारी, साहसी वृत्तीने मार्गक्रमण करत उतुंग उंची गाठणाऱ्या कल्पना सरोज एक ”यशवंत” आहेत.

यशवंत — एक प्रेरणास्रोत भाग 8

गुरू ठाकूर आपल्या ”उत्तर” या कवितेत म्हणतात....

असे जगावे छाताडावर आव्हानाचे लावून अत्तर
नजर रोखुनी नजरे मध्ये आयुष्याला द्यावे उत्तर

नको गुलामी नक्षत्रांची
भीती आंधळी ताऱ्यांची
आयुष्याला भिडतानाही
चैन करावी स्वप्नांची
असे दांडगी इच्छा ज्याची मार्ग तयाला मिळती सत्तर

नजर रोखुनी नजरे मध्ये आयुष्याला द्यावे उत्तर

वरील ओळी जिच्या संघर्षाला तंतोतंत लागू होतात.अशीच एक मराठी मातीची ब्रँड अंबॅसेडर. तिची ही संघर्षपूर्ण कहाणी...

पुण्यातल्या एका चाळीत, एका सर्वसामान्य कुटुंबात जन्मलेली, जन्मजात अपंग असलेली ही मुलगी.

तिच्यावर दोनदा शस्त्रक्रिया झाली. पण ती 84 टक्के विकलांग असल्यानं त्यात यश आलं नाही.
गरज होती मोठी शस्त्रक्रिया करण्याची. पण त्यासाठी तिच्या पालकांकडे तेवढा पैसाही नव्हता.

आई शिवणकाम करायची आणि वडील रिक्षा चालवून घरखर्च भागवत होते.

त्यातच 2005 साली वडिलांना अपघात झाला आणि त्यांचं रिक्षा चालवणंही थांबलं. आईनं मात्र येणाऱ्या अडचणींना तोंड देत तिचं शिक्षण सुरू ठेवलं.

विकलांग असल्यानं तिला एका खाजगी शाळेने प्रवेश नाकारला.एकदोनदा नव्हे तर तीनवेळा तिला प्राथमिक शाळेत प्रवेश नाकारला.

महानगरपालिकेच्या शाळेत ती शिकली.

कॉलेजमध्ये असताना तिला अभ्यास दौऱ्यातून विकलांगतेच्या कारणास्तव वगळले.
यापूर्वीही विकलांगतेमुळे तिला शाळेत प्रवेश नाकारण्यात आला होता. या गोष्टीची तिला आठवण झाली.

"आता बस्स! आता आपण शांत नाही राहायचं," असं म्हणत तिनं स्वत:च्या हक्कासाठी आवाज उठवला. तिनं बंड पुकारलं.
तिनं कॉलेज प्रशासनाविरोधात तक्रार दाखल केली. आपल्यावर होत असलेल्या अन्यायाविरोधात ती लढली. तिच्या बंडापुढे कॉलेज प्रशासन शरण आले. तिची माफी मागितली गेली.

दरम्यानच्या काळात तिची अनाथाश्रमातील काही मुलांशी तिची भेट झाली आणि तिला तिच्या जीवनाची दिशा त्या क्षणी गवसली.
एक विश्वास तिला मिळाला.

2012 पासून ती  पुण्यातल्या 'रोशनी' संस्थेशी जुळली. 'अॅक्टिव्हिटी बेस्ड लर्निंग' म्हणजे ”कार्यानुभवातून शिक्षण” या माध्यमातून प्राथमिक गरजांपासून वंचित मुलांना शिक्षणाच्या प्रवाहात आणण्याचं काम ही संस्था करते.
तसंच अंध मुलांना परीक्षेच्या काळात रायटर (लेखनिक) पुरवणं आणि लैंगिक समानतेसारख्या विषयांअंतर्गत महिलांना मासिक पाळीविषयी जागरूक करण्याचं कामही या संस्थेच्या उपक्रमांमधून ती करू लागली.
याशिवाय ती सिग्नलवर भीक मागणाऱ्या मुलांसाठी शाळा चालवत आहे.

तिच्या कार्याची दखल घेऊन संयुक्त राष्ट्रसंघाने 'वर्ल्ड अॅट स्कूल' या उपक्रमासाठी तिची ”वर्ल्ड युथ एज्युकेशन अंबॅसेडर” म्हणजेच "जागतिक युवा शिक्षण राजदूत” म्हणून निवड केली आहे.

अपंगत्वावर मात करत केलेली कामगिरी उल्लेखनीय आहे म्हणून महाराष्ट्र सरकारने तिचा 'राज्य युवा पुरस्कार' देऊन तिचा गौरव केला ती युवा ब्रँड अंबॅसेडर म्हणजेच दीक्षा दिंडे.

विकलांगतेवर मत करत उल्लेखनीय कामगिरी करणारी दीक्षा आणि तिचा आजवरचा प्रवास थक्क करायला लावणारा आहे.

जबरदस्त इच्छाशक्ती,प्रचंड आत्मविश्वास,बंड करण्याची तयारी आणि केवळ सकारात्मक विचारांच्या जोरावर ही शरीराने विकलांग असणारी दीक्षा मनाने विकलांग नाही. हे जाणल्यावर ती मला खरीखुरी यशवंत वाटते.

शरीराच्या विकालांगतेपेक्षा मनाची विकलांगता अधिक हानिकारक असते. ज्यांच्या जीवनात प्रेरणेचा अभाव आहे. अशांनी दीक्षा कडून प्रेरणेची दिक्षा घ्यावी.

यशवंत — एक प्रेरणास्रोत भाग 7

उडी - लांब आणि उंच उडी...एक वैयक्तिक स्पर्धाच...
पण, याचा आपल्या जीवनाशी संबंध जोडला तर...
लांब उडीचच बघा ना...
लांबून पळत पळत यायचं आणि उडी घ्यायची......
जो जेवढया लांबून पळत येतो तेवढयाच  लांब त्याची उडी जाते....अर्थात जो जादा कष्ट करतो, जो जादा संघर्ष करतो, त्याला यश देखील जादाच मिळतं... अशाचप्रकारे परिस्थितीशी झगडून  हनुमानउडी मारणाऱ्या, ज्या मातीने जगाला कबड्डी हा खेळ दिला, याच खेळाशी संबंधित एका मराठमोळ्या तरुण खेळाडूची ही संघर्षमय कथा....

ही कथा आहे सांगली जिल्ह्यातील वाळवा तालुक्यातील एका मागासवर्गीय कुटुंबातील एका मेहनती तरुणाची...

18 डिसेंबर 1992 रोजी एका अल्पभूधारक आणि गरीब,पण तालमीशी संबंधित कुटुंबात या तरुणाचा जन्म झाला. कुस्तीची आवड नसल्याने, वयाच्या 13 व्या वर्षी कबड्डी खेळायला सुरुवात केली.
आपल्या 6 फूट उंचीचा पुरेपूर वापर करून त्याने कबड्डीत अल्पावधीतच आपला दबदबा निर्माण केला.

2013 साल उजाडलं ते दुःखाचा डोंगर घेऊनच...याच वर्षी या तरुणाने आपल्या जन्मदात्याला गमावलं... वय वर्षे 21 कब्बडीत करियर घडवायचंय तो पर्यंतच घरची संपूर्ण जबाबदारी अंगावर पडली.

हातात खुरपे घेऊन हा तरुण आता दुसऱ्याच्या शेतावर कामाला जाऊ लागला... यावेळी या तरुणाच्या काकांनी त्याला मुंबईत जाऊन कबड्डीचा सराव करण्याचा सल्ला दिला. शिवाय प्रोत्साहन ही दिले..आणि हाच या तरुणाच्या जीवनातील खरा ”टर्निंग पॉईंट” ठरला. तो तरुण मुंबईला आला. मन लावून मेहनत करू लागला...

राष्ट्रीय पातळीवर निवड होण्यासाठी हा तरुण जीव लावून मेहनत करू लागला. पण,एक आक्रीत घडलं. SAI (स्पोर्ट्स ऑथोरिटी ऑफ़ इंडिया) ने या ’’तरुणाला आणखी मेहनत कर.’’असे सांगून त्याची निवड केली नाही. हा त्याच्या साठी एक धक्का देणारा,ना उमेद करणारा,मैदान सोडायला भाग पाडणारा,पराभूत करणारा प्रसंग होता. हा तरुण या पराभवाने खचला नाही. जीवनात यशस्वी होणाऱ्या यशवंतांची हीच एक खासियत आहे, ते कधीच खचत नाहीत. त्याने मोठया जोमाने आणखी तयारी केली. प्रयत्नांची पराकाष्ठा केली. दुसऱ्या वेळी तो यशस्वी झाला.

महिंद्रासाठी खेळताना एका सामन्यात या तरुणाने हनुमान उडी मारून 7 पैकी 6 खेळाडू बाद करूनवेगळा इतिहास निर्माण केला. ही  हनुमान उडी त्या तरुणाला यशाच्या उंच शिखरावर घेऊन गेली ते खाली कधीच न येण्यासाठीच....
2014 साली "प्रो-कबड्डी" स्पर्धेत या तरुणाला "दबंग दिल्ली" ने आपल्या संघात सामील करून घेतले. तो तरुण स्टार रायडर म्हणजेच.... "काशीलिंग आडके उर्फ काशी."

काशी हा PKL चा एकमेव असा खेळाडू आहे, ज्याने दोन्ही सिजन मध्ये 100 पेक्षा अधिक पॉईंट मिळविले आहेत....


मित्रांनो काशी चा प्रवास खरंच प्रेरणादायी असा आहे. जर त्याने काकांचे ऐकून मुंबईला जाण्याची हनुमानउडी मारली नसती, तर......आज काशीलिंग आडके हे नाव आपल्या ओठी असते का???परिस्थिती समोर न झुकता,अपयशाला न जुमानता प्रयत्नांची पराकाष्ठा केली. म्हणूनच, मला काशी एक ”यशवंत” वाटतो. आपल्यापैकी बरेच जण वेळेवर हनुमानउडी मारायला घाबरतात आणि वेळ निघून गेल्यावर मात्र रडत बसतात....आयुष्यात संधी पुन्हा पुन्हा येत नाही. तेंव्हा वेळेवर हनुमानउडी माराच.

यशवंत — एक प्रेरणास्रोत भाग 6

कोणतीही परिस्थिती असो एखादा पर्याय नक्की असतोच.जो अद्यापपर्यंत आपल्याला सापडत नाही.पण,त्याच पर्यायात परिस्थिती बदलून टाकण्याची क्षमता असते. एकदा का निराशेची दृष्टी हटली की मार्ग नक्की सापडतोच....यासाठी आपल्या मनात आशेची फक्त एक ज्योत पेटायला हवा.अशीच निराशेची दृष्टी बाजूला सारून आशेची ज्योत पेटवून स्वतःची अन आपल्या गावाची प्रगती साधणाऱ्या एका ध्येयवेड्या लोकप्रतिनिधीची ही कथा....


1989 चा काळ. एक क्रिकेटवेडा तरुण. रणजी क्रिकेट संघात संधी मिळाली नाही,म्हणून निराश आणि हताश होऊन बसला होता. काय करावे?त्याला काहीच सुचत नव्हते. एका मित्राने सांगितले की,गावाकडे ग्रामपंचायतीच्या निवडणूका लागल्या आहेत. गावातील मित्राने या तरुणाला ग्रामसभेसाठी बोलावलं. गावात प्रवेश केल्यावर हा तरुण पुन्हा निराश झाला. कारण,चौथीत असताना या तरुणाने शिक्षणासाठी गाव सोडलं होतं. तेंव्हाच गाव आणि आताच गाव जमीन अस्मान चा फरक होता.


पिण्याच्या पाण्याचं दुर्भीक्ष्य,जनावरांना ना चारा उपलब्ध, ना जळणासाठी लाकूड, हाताला काम नाही,त्यातून गुन्हेगारीवृत्ती, व्यसनाधीनता बळावली. लोक दारू गाळायचे आणि विकायचे. अशी त्या गावची स्थिती.


ग्रामसभेत त्या तरुणाने त्याच्या गावाच्या विकासासंबंधीच्या त्याच्या कल्पना,त्याची स्वप्नं लोकांपुढे मांडल्या.तेव्हा लोकांनी त्याला एकमतानं सरपंच म्हणून निवडलं.


या तरुण सरपंचाने आदर्श ग्राम योजनेचा प्रकल्प राबवण्यासाठी पंचसूत्री तयार केली. 'श्रमदान, चराईबंदी, कुर्‍हाडबंदी, नशाबंदी,कुटुंबनियोजन."


या तरुण सरपंचाने गावात जलसंधारण, वनीकरण, शैक्षणिक प्रकल्प, आरोग्यविषयक , शेती, दुग्ध- व्यवसाय तसंच सामाजिक-सांस्कृतिक......सर्वच बाबतींत योजना यशस्वीपणे राबवून गावकर्‍यांच्या सहकार्यानं गावाचा कायापालट केला आहे.


या तरुण सरपंचाच्या प्रयत्नाने गावाला अनेक मानसन्मान आणि पुरस्कार प्राप्त झाले आहेत.
मित्रांनो, मी आता पर्यंत ज्या सरपंचांबद्दल आणि ज्या गावाबद्दल सांगतोय. ती व्यक्ती म्हणजे श्री. पोपटराव पवार आणि गाव अर्थात हिवरे बाजार...


कितीही कठीण परिस्थिती असली तरी मार्ग सापडतोच. परिस्थितीने हतबल झालेल्या, निराश झालेल्या, पोपटराव पवारांना आशेचा किरण दिसला आणि त्यांनी जे कार्य करून दाखवले, त्यामुळेच ते मला एक यशवंत वाटतात.